زنگله يا زنگوله

اين گوشه در دستگاه چهارگاه اجرا مي شود و آهنگ آن كاملا شاد، پر تحرك و اميد بخش است و مي گويد كه براي پايان كار و رسيدن به هدف هاي عاليه خود تنبلي و سستي را كنار بگذاريد.

گوشه زنگوله در موسيقي ايراني، نام لحني است دو ضربي، كه قسمت اول پيش زنگوله نام دارد كه دو ضربي ساده است و به مارش شباهت دارد و قسمت دوم زنگوله نام دارد كه دو ضربي تركيبي 8/6، نظير رِنگ هاي شاد موسيقي ايراني است.

پیش زنگوله

زنگوله

-=-=-=-=-=-=-=-

سه تار: استاد محمود تاجبخش

نام برخي گوشه ها ياد آور، عناوين دوره ساسانيان است. مانند، راح روح (رامش جان) در دستگاه شور. راح روح به معني (مي) است كه شايد امروز به نام روح الارواح در دستگاه نوا و آواز بيات ترك (بيات زند) نواخته مي شود. و يا تخت تاقديس (تخت كاووس) و ناقوسي در دستگاه سه گاه، كه در نامهاي *سي لحن، به باربد نوازنده معروف عهد خسرو پرويز نسبت مي دهند، ذكر شده است.

از رويداد هاي مهم هنري و از عجايب عهد خسرو پرويز ساختن *تخت طاقديس است، پيدايش يك چنين مجموعه هنري عجيب و كمياب كه قدر مسلم هيچگاه دوباره به وجود نخواهد آمد موضوع يك آهنگ گرديد كه موسيقيدانان آن دوران به نام تخت طاقديس ساختند و اثري از آن آهنگ مي باشد. و همچنين نام هاي چكاوك كه هنوز در دستگاه همايون نواخته مي شود و يكي از پرده هاي مهم و اصلي اين دستگاه است (به چكاوك ابوالچپ هم مي گويند).

خسرواني به معني نواي خوش است، اين نغمه در دستگاه ماهور ايجاد مي شود.

خسروانی

و همچنين نوروز بزرگ، نوروز كوچك، نوروز خارا : به روايت فردوسي كه خو د از روايات چند هزار ساله ايران باستان بر آمده و درست و راست است، نواي خوش به اواسط دوران جمشيد با مي گردد و اين است گفتار فردوسي درباره آن :

جهان انجمن شد بر تخت اوي      از آن بَر شده فره و بخــــــت اوي

به جمشيد بر گوهر افشـاندند      مران روز را روز نــــــو خواندنـــــد

سر سال نو، هرمز فروديـــــــن      بر آسوده از رنج تـــــن، دل زكين

به نوروز نو شاه گيتي فــــــروز      بر آن تخت بنشست فيــــروز روز

بزرگان به شادي بياراستنـــــد      مي و رود و رامشگران خواستند

چنين جشن فرخ از آن روزگــار      بمانــده از آن خسروان يادگــــــار

و در شعر منوچهري كه در آن از رديف هاي رايج پيش از مغول نام برده، نام نوروز بزرگ را هم آورده است:

مطربان ساعت به ساعت بر نواي زير و بم

                                                     گاه سروستان زنند امروز و گاهي اشكنه

گاه زير قيـــصران و گــــــاه تخت اردشيــــــر

                                                     گــــــاه نوروز بزرگ و گه نـــواي اسكنــــــه

از اين گفتار ها چنين استنباط مي شود كه يكي از نخستين رديف هاي موسيقي ما، نوروز يا نوروز بزرگ بوده و رديف هاي نوروز صبا، نوروز خارا و نوروز عرب در دو دستگاه راست پنجگاه و همايون همچنين نوروز عجم در دستگاه راست پنجگاه كه هنوز هم رايج و اجرا مي شود شايد باز مانده آن دستگاه بزرگ باشد.

--------------------------------------------

پ.ن: تخت طاقدیس: مركب از عاج و ساج بوده و طاقي از طلا و لاجورد داشته كه بر آسمان (سقف) آن صُوَرِ فلكي و كواكب با انواع دُر و گوهر تصوير شده بود است و آلتي در آن قرار داشته كه همچون ساعتي سال شمار گردش داشته و ساعات مختلف روز را معين مي كرده است. مجموعه اين تخت سالي يك بار به دور خود مي چرخيد ... در بهار رو به گلزار و در تابستان رو به باغ و در زمستان رو به ايوان داشت. آن تخت در مدت چهار سال، به وسيله يكهزار و صد و شصت استاد كار كه هر يك سي نفر شاگرد و همكار داشتند ساخته شده بود و قالي معروف نگارستان كه پنجاه و هفت گز طول و عرض داشت در اين تخت آويخته بوده و تصوير چهل و هفت پادشاه گذشته ايران با گوهر و زر و سيم بر آن نگاشته بودند.

پ.ن: سی لحن باربد عبارتند از: